Gdy emocje stają się bronią

Cyberprzestępcy coraz częściej uderzają tam, gdzie “lokujemy” najwięcej emocji – w relacje z bliskimi. Najbardziej krytycznym okresem w roku stają się wakacje. Dzieci są na koloniach, obozach, wyjeżdżają do dziadków. Kontakt z rodzicami ogranicza się wtedy często do wymieniania wiadomości SMS czy sporadycznych telefonów. Czujność maleje, kontrola też.

I  wtedy wkraczają cyberprzestępcy. Zamiast phishingu z logotypem banku czy firmy kurierskiej, pojawia się „wiadomość od dziecka”. Zamiast podejrzanej strony – SMS z prośbą o pomoc. To nie przypadek. To precyzyjnie sporządzony plan i powtarzalny już schemat. Ale nadal bardzo niebezpieczny. I – niestety – skuteczny.

Scenariusz pełen troski: „Mamo, to mój nowy numer”

Najczęściej zaczyna się niewinnie. SMS z nieznanego numeru lub wiadomość na komunikatorze:

„Cześć mamo, zgubiłem telefon. To mój nowy numer. Potrzebuję pomocy…”

Chwilę później – prośba o szybki przelew lub kod BLIK.

„Tato, możesz mi wysłać 600 zł? Zaraz oddam, tylko teraz nie mogę zadzwonić.”

Wiadomość wygląda jak pisana w pośpiechu, bywa pozbawiona polskich znaków, zawiera emocjonalny kontekst. Ale na takie szczegóły często nie zwracamy już uwagi, bo wiadomości od dziecka traktujemy priorytetowo, a nie podejrzliwie.

Oszuści dobrze wiedzą, że wakacyjny brak kontaktu z dziećmi czy bliskimi nie budzi podejrzeń – a ich fikcyjna wiadomość wygląda wiarygodnie.

Nowoczesne formy: podszywanie się pod głos i tożsamość

W nowszych wariantach pojawiają się także rozmowy – rzekomo prowadzone przez dziecko, wnuka lub bliską osobę – z dramatycznym tonem, płaczliwym głosem i historią, która ma nas wytrącić z równowagi:

„Miałam wypadek, potrzebuję pieniędzy”

Te proste komunikaty działają skutecznie, bo uderzają w emocje.

Media społecznościowe: prośby o szybki przelew

Inny schemat, wciąż skuteczny, to przejęcie konta w mediach społecznościowych. Oszust wysyła do znajomych krótką wiadomość:

„Cześć, pilnie potrzebuję 200 zł. Oddam jutro. Możesz wysłać BLIKa?”

W czasie wakacji, gdy zajęci innymi aktywnościami stajemy się mniej uważni, a chęć niesienia pomocy rośnie – ta pułapka działa wyjątkowo dobrze.

Dlaczego to działa? Bo człowiek reaguje emocjonalnie.

Ludzie nie są odporni na stres, troskę, pośpiech. A właśnie te trzy elementy grają kluczową rolę w wakacyjnych oszustwach emocjonalnych:

• Brak kontaktu z bliskimi wywołuje niepokój – szczególnie gdy dzieci są daleko.
• Wakacyjne rozproszenie sprawia, że działa się szybciej, często bez analizy sytuacji.
• Potrzeba reagowania na sygnał „pomocy” może chwilowo wyłączyć logiczne myślenie.

Wakacyjna cyberhigiena – proste zasady, o których warto pamiętać.

• Każdą prośbę o pieniądze należy zweryfikować – nawet jeśli wiadomość sprawia wrażenie osobistej. Zaleca się skontaktowanie z nadawcą za pomocą znanego numeru telefonu lub innego, sprawdzonego kanału komunikacji.
• Nie należy działać impulsywnie. W sytuacjach presji emocjonalnej łatwo o błędne decyzje, co często wykorzystują oszuści.
• Dobrym rozwiązaniem jest wcześniejsze ustalenie z rodziną tzw. „hasła bezpieczeństwa” – pozwala ono szybko rozpoznać autentyczność wiadomości w sytuacjach kryzysowych.
• Do każdej nietypowej wiadomości należy podchodzić z ostrożnością. Zmiana numeru, pilna prośba o kod BLIK, brak możliwości rozmowy – to sygnały ostrzegawcze.
• Wszelkie podejrzane wiadomości warto zgłaszać do zespołu CERT Polska.

Więcej możesz dowiedzieć się na stronie www.bezpiecznydzien.pl.