Unia Europejska
Typ_aktualnosc Informacja prasowa
05 Marca 2025|6 min. czytania

Ze smogiem do szkoły?!

Czy wiesz, że dzieci w Polsce przez większą część roku oddychają zanieczyszczonym powietrzem w drodze do szkoły? Dane z Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA) pokazują, że w niektórych miejscach jakość powietrza jest zła nawet przez 8 miesięcy w roku!

Instytuty Badawcze Alarmują!
Łuna gradientu wychodząca od dołu

Smog „nie doda Ci skrzydeł”…

Toksyczne pyły drobne łatwo przedostają się do dróg oddechowych, a potem w ciągu kilku minut do pozostałych komórek ciała. Do pogorszenia stanu zdrowia wystarczy nawet niezbyt długie  oddychanie powietrzem złej jakości. Już chwilowe podrażnienie może uruchamiać rozwój dalszych procesów chorobotwórczych. Gorzej, jeśli taka ekspozycja powtarza się często – wtedy może na trwałe zmienić sposób funkcjonowania organizmu i wpłynąć na rozwój różnych schorzeń.

– Dotychczasowe badania naukowe potwierdzają związek pomiędzy ekspozycją dzieci na zanieczyszczenie powietrza a ich zdrowiem oraz funkcjonowaniem w szkole i poza nią. Dzieci, ze względu na poziom rozwoju i wydolność układu oddechowego oraz częstsze i  aktywne przebywanie na zewnątrz, są bardziej narażone na negatywny wpływ złej jakości powietrza – wyjaśnia dr Joanna Wieczorek z Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB.

Zanieczyszczone powietrze może rzutować na osiągnięcia szkole u dzieci oraz zaburzać ich rozwój intelektualny i behawioralny, powodując m.in.:

  • gorsze wyniki sprawdzianów wiedzy,
  • obniżoną ocenę na koniec roku z czytania i rozwiązywania zadań matematycznych,
  • mniejszą sprawność poznawczą i większą lukę w osiągnięciach,
  • częstszą absencję w szkole,
  • obniżone funkcje poznawcze, gorszą pamięć i motorykę dużą,
  • wyższy poziom agresji.

Statystyki mogą mylić

Średnie dobowe wartości zanieczyszczenia powietrza pyłami mogą się mieścić w normie i sytuacja nie wydaje nam się wówczas alarmująca. Niestety to nie znaczy, że powietrze jest czyste przez cały dzień. Logicznie rzecz biorąc, nie oddychamy powietrzem „dobowym”.

– Jeśli jakość powietrza pozostaje zła jedynie w ograniczonym, kilkugodzinnym okresie czy sporadycznie, w wybranych warunkach pogodowych w ciągu miesiąca, a my akurat wtedy przebywamy na zewnątrz, to z całą pewnością odczujemy skutki wdychania zanieczyszczonego powietrza – mówi Barbara Leśniczak, kierownik programu Edukacyjna Sieć Antysmogowa w NASK-PIB.

Oddychamy cały czas. Zarówno wtedy, gdy  stopień zanieczyszczenia jest mały, jak i wtedy, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami drobnymi czy gazami jest duże. W takich warunkach, w wielu regionach Polski, dzieci nadal chodzą do szkoły. W skali całego kraju przekroczenie progu stężenia pyłów drobnych 75 µg/m3 w wartościach pomiarów godzinowych nie pojawia się właściwie jedynie latem –  wtedy, gdy szkoły pozostają zwykle zamknięte.

Mapy przedstawiają udział procentowy terminów, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami o frakcji drobnej, tj. o średnicy cząsteczek poniżej 2,5 mikrometra, przekroczyło próg 75µg/m3 definiowany jako powietrze „złej jakości”. Wyniki zestawiono z wartości godzinowych pomiarów czujnikowych w ponad 2300 lokalizacjach na obszarze Polski. Wykorzystano dane z sieci ESA NASK za okres 2022-2023. Dane interpolowane metodami GIS na powiaty. W okresie od maja do sierpnia średnio na obszarze Polski udział terminów z przekroczeniem normy stanowi mniej niż 1%. W listopadzie i grudniu średnio nawet ponad 20% godzinowych terminów w ciągu miesiąca stanowią takie, kiedy jakość powietrza jest zła. W niektórych powiatach aż 45% godzin w miesiącu to czas, gdy poziom zanieczyszczeń przekracza bezpieczne normy.
Mapy przedstawiają udział procentowy terminów, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami o frakcji drobnej, tj. o średnicy cząsteczek poniżej 2,5 mikrometra, przekroczyło próg 75µg/m3 definiowany jako powietrze „złej jakości”. Wyniki zestawiono z wartości godzinowych pomiarów czujnikowych w ponad 2300 lokalizacjach na obszarze Polski. Wykorzystano dane z sieci ESA NASK za okres 2022-2023. Dane interpolowane metodami GIS na powiaty. W okresie od maja do sierpnia średnio na obszarze Polski udział terminów z przekroczeniem normy stanowi mniej niż 1%. W listopadzie i grudniu średnio nawet ponad 20% godzinowych terminów w ciągu miesiąca stanowią takie, kiedy jakość powietrza jest zła. W niektórych powiatach aż 45% godzin w miesiącu to czas, gdy poziom zanieczyszczeń przekracza bezpieczne normy.

Co można zrobić?

Eksperci ESA NASK i Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB analizują dane z czujników umieszczonych w ponad 2300 placówkach edukacyjnych z całej Polski. Te informacje pomogą ocenić skalę problemu, a w przyszłości również opracować modele prognozowania wzrostu liczby pacjentów i absencji z powodu choroby.

Rodzice i opiekunowie mogą na bieżąco sprawdzać jakość powietrza w otoczeniu placówki, do której uczęszczają dzieci na stronie: https://esa.nask.pl/.

 

Tematy powiązane
Udostępnij ten post
Odnośniki

Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA) to program edukacyjno-informacyjny realizowany przez NASK – Państwowy Instytut Badawczy we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym (PAS). Jest to największy w Europie program edukacyjny opary na pomiarach jakości powietrza, w uczestniczą uczniowie i nauczyciele z ponad 2300 szkół i przedszkoli z całej Polski.

Sieć pomiarowa ESA NASK to blisko 1900 stacji, które w trybie ciągłym mierzą poziom pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5 oraz temperaturę, wilgotność powietrza i ciśnienie atmosferyczne. Te dane pomiarowe udostępniane są na bieżąco na stronie esa.nask.pl, w portalu Otwarte Dane oraz w aplikacji mObywatel.

Więcej informacji o programie ESA: esa.nask.pl i na Facebook ESA.

Literatura:

Lu W, Hackman DA, Schwartz J. Ambient air pollution associated with lower academic achievement among US children: A nationwide panel study of school districts. Environ Epidemiol. 2021 Nov 3;5(6):e174. doi: 10.1097/EE9.0000000000000174. Erratum in: Environ Epidemiol. 2022 Feb 25;6(2):e202. doi: 10.1097/EE9.0000000000000202. PMID: 34909554; PMCID: PMC8663889.

Lam PH , Zang E , Chen D  , Liu R , Chen K. Długotrwałe narażenie na drobne cząstki stałe a wyniki w nauce dzieci w Karolinie Północnej. JAMA Netw Open. 2023;6(10):e2340928. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.40928.

Stenson C, Wheeler AJ, Carver A, Donaire-Gonzalez D, Alvarado-Molina M, Nieuwenhuijsen M, Tham R. The impact of Traffic-Related air pollution on child and adolescent academic Performance: A systematic review. Environ Int. 2021 Oct;155:106696. doi: 10.1016/j.envint.2021.106696. Epub 2021 Jun 15. PMID: 34144475.

Berman, J. D., McCormack, M. C., Koehler, K. A., Connolly, F., Clemons-Erby, D., Davis, M. F., … & Curriero, F. C. (2018). School environmental conditions and links to academic performance and absenteeism in urban, mid-Atlantic public schools. International journal of hygiene and environmental health, 221(5), 800-808.

Freire, C., Ramos, R., Puertas, R., Lopez-Espinosa, M. J., Julvez, J., Aguilera, I., … & Olea, N. (2010). Association of traffic-related air pollution with cognitive development in children. Journal of Epidemiology & Community Health, 64(3), 223-228.

Rau, A. T., Harding, A. B., Ryan, A., Ramirez, M. R., Renner, L. M., & Berman, J. D. (2024). Ambient air pollution and the risk of violence in primary and secondary school settings: a cross-sectional study. Injury epidemiology, 11(1), 24.

Wyróżnione aktualności

Grafika przedstawiająca smutną dziewczynkę kadrowaną od nosa w dół, która stoi przodem do kamery, za ramiona trzyma ją od tyłu mężczyzna.
Typ_aktualnosc Aktualność
26 Maja 2026|8 min. czytania

Pedofilia w internecie kwitnie dzięki AI. Raport Dyżurnet.pl za 2025 rok

300 proc. rok do roku. O tyle wzrosła liczba materiałów wygenerowanych przez AI, które przedstawiają seksualne wykorzystanie dzieci. Znacząco rośnie udział komunikatorów internetowych w dystrybucji CSAM. O tym mówi raport roczny z działań Dyżurnet.pl - zespołu, który w ramach NASK przyjmuje i analizuje zgłoszenia związane z treściami nielegalnymi i szkodliwymi dla dzieci i młodzieży.

Trzech mężczyzn stojących na scenie przed wizualizacją nowego budynku Centrum Cyberbezpieczeństwa NASK podczas oficjalnego wydarzenia.
Typ_aktualnosc Aktualność
22 Maja 2026|9 min. czytania

Centrum Cyberbezpieczeństwa NASK o krok bliżej

Ultranowoczesne Centrum Cyberbezpieczeństwa NASK powstanie na warszawskiej Pradze-Północ, a w nim m.in. laboratoria do rozwoju sztucznej inteligencji czy Centrum Odzyskiwania Danych. Instytut właśnie uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę CCN. To już tylko jeden krok od symbolicznego “wbicia łopaty” i – co za tym idzie – wzmocnienia krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

Szymon Łukasik
Typ_aktualnosc Aktualność
21 Maja 2026|7 min. czytania

Rodzina PLLuM znowu się powiększa. Polskie AI coraz silniejsze

Co łączy pismo z urzędu, firmową bazę wiedzy, pomocnika AI w banku i aplikację, która ma odpowiedzieć użytkownikowi prostym językiem?

Uczestnicy siedzą na granatowych fotelach i rozmawiają z użyciem mikrofonów, a w tle widoczne są półki z książkami, duże rośliny oraz podświetlane logo PLLuM. Na pierwszym planie publiczność słucha rozmowy w słuchawkach.
Typ_aktualnosc Aktualność
14 Maja 2026|8 min. czytania

NASK na Impact’26. Technologia po właściwej stronie

– W tym roku przyjechaliśmy na Impact z wyjątkową agendą, bo zależało nam na tym, aby w atrakcyjny i angażujący sposób opowiedzieć o tym, czym zajmujemy się na co dzień. Za nami inspirujące debaty poświęcone twórcom i sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwu oraz wyzwaniom, jakie niesie cyfrowy świat – podsumowywał obecność NASK na Impact’26 szef instytutu Radosław Nielek.

Informacje

Najnowsze aktualności

MIG05229
Typ_aktualnosc Aktualność
09 Czerwca 2026|6 min. czytania

Administracja bez papieru. EZD RP staje się nowym standardem

Ćwierć miliona ludzi i ponad trzy tysiące jednostek administracyjnych. Te liczby pokazują skalę wdrożeń EZD RP – pierwsza to użytkownicy, druga – liczba podmiotów, które z niego korzystają. System do elektronicznego zarządzania dokumentacją, stworzony przez NASK, to rewolucja w świecie administracji publicznej. Rewolucja, po którą sięga coraz więcej jednostek, a to najlepsze potwierdzenie jakości.

Young couple working remote as digital nomads in the sunshine on a mountain in Montenegro with a great view
Typ_aktualnosc Aktualność
08 Czerwca 2026|6 min. czytania

Nie daj się oszukać „na Booking”! Zobacz, jak się chronić

Planowanie urlopu zaczyna się w sieci – od łatwego porównania ofert po szybką rezerwację noclegu. Wygoda ma jednak swoją cenę. W sezonie wakacyjnym rośnie aktywność oszustów, którzy próbują wykorzystać pośpiech i nieuwagę urlopowiczów. Można się jednak przed tym uchronić.

Portret mężczyzny na jednolitym szarym tle. Uśmiecha się do obiektywu, ma krótko przycięte włosy, brodę i ubrany jest w ciemną koszulę.
Typ_aktualnosc Aktualność
08 Czerwca 2026|3 min. czytania

Naukowiec NASK przypilnuje AI w Brukseli – 3 pytania do Sebastiana Cygerta

Komisja Europejska powołała dr. inż. Sebastiana Cygerta, kierownika Zakładu Bezpieczeństwa i Przejrzystości Sztucznej Inteligencji NASK do Panelu naukowego ds. wdrażania AI Act. W 60-cio osobowym gremium znaleźli się naukowcy z całego świata, w tym m.in. kanadyjski profesor Yoshua Bengio – laureat prestiżowej Nagrody Turinga. Wszystko w trosce o bezpieczny rozwój sztucznej inteligencji.

    Ze smogiem do szkoły?!