Unia Europejska
Typ_aktualnosc Informacja prasowa
05 Marca 2025|6 min. czytania

Ze smogiem do szkoły?!

Czy wiesz, że dzieci w Polsce przez większą część roku oddychają zanieczyszczonym powietrzem w drodze do szkoły? Dane z Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA) pokazują, że w niektórych miejscach jakość powietrza jest zła nawet przez 8 miesięcy w roku!

Instytuty Badawcze Alarmują!
Łuna gradientu wychodząca od dołu

Smog „nie doda Ci skrzydeł”…

Toksyczne pyły drobne łatwo przedostają się do dróg oddechowych, a potem w ciągu kilku minut do pozostałych komórek ciała. Do pogorszenia stanu zdrowia wystarczy nawet niezbyt długie  oddychanie powietrzem złej jakości. Już chwilowe podrażnienie może uruchamiać rozwój dalszych procesów chorobotwórczych. Gorzej, jeśli taka ekspozycja powtarza się często – wtedy może na trwałe zmienić sposób funkcjonowania organizmu i wpłynąć na rozwój różnych schorzeń.

– Dotychczasowe badania naukowe potwierdzają związek pomiędzy ekspozycją dzieci na zanieczyszczenie powietrza a ich zdrowiem oraz funkcjonowaniem w szkole i poza nią. Dzieci, ze względu na poziom rozwoju i wydolność układu oddechowego oraz częstsze i  aktywne przebywanie na zewnątrz, są bardziej narażone na negatywny wpływ złej jakości powietrza – wyjaśnia dr Joanna Wieczorek z Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB.

Zanieczyszczone powietrze może rzutować na osiągnięcia szkole u dzieci oraz zaburzać ich rozwój intelektualny i behawioralny, powodując m.in.:

  • gorsze wyniki sprawdzianów wiedzy,
  • obniżoną ocenę na koniec roku z czytania i rozwiązywania zadań matematycznych,
  • mniejszą sprawność poznawczą i większą lukę w osiągnięciach,
  • częstszą absencję w szkole,
  • obniżone funkcje poznawcze, gorszą pamięć i motorykę dużą,
  • wyższy poziom agresji.

Statystyki mogą mylić

Średnie dobowe wartości zanieczyszczenia powietrza pyłami mogą się mieścić w normie i sytuacja nie wydaje nam się wówczas alarmująca. Niestety to nie znaczy, że powietrze jest czyste przez cały dzień. Logicznie rzecz biorąc, nie oddychamy powietrzem „dobowym”.

– Jeśli jakość powietrza pozostaje zła jedynie w ograniczonym, kilkugodzinnym okresie czy sporadycznie, w wybranych warunkach pogodowych w ciągu miesiąca, a my akurat wtedy przebywamy na zewnątrz, to z całą pewnością odczujemy skutki wdychania zanieczyszczonego powietrza – mówi Barbara Leśniczak, kierownik programu Edukacyjna Sieć Antysmogowa w NASK-PIB.

Oddychamy cały czas. Zarówno wtedy, gdy  stopień zanieczyszczenia jest mały, jak i wtedy, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami drobnymi czy gazami jest duże. W takich warunkach, w wielu regionach Polski, dzieci nadal chodzą do szkoły. W skali całego kraju przekroczenie progu stężenia pyłów drobnych 75 µg/m3 w wartościach pomiarów godzinowych nie pojawia się właściwie jedynie latem –  wtedy, gdy szkoły pozostają zwykle zamknięte.

Mapy przedstawiają udział procentowy terminów, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami o frakcji drobnej, tj. o średnicy cząsteczek poniżej 2,5 mikrometra, przekroczyło próg 75µg/m3 definiowany jako powietrze „złej jakości”. Wyniki zestawiono z wartości godzinowych pomiarów czujnikowych w ponad 2300 lokalizacjach na obszarze Polski. Wykorzystano dane z sieci ESA NASK za okres 2022-2023. Dane interpolowane metodami GIS na powiaty. W okresie od maja do sierpnia średnio na obszarze Polski udział terminów z przekroczeniem normy stanowi mniej niż 1%. W listopadzie i grudniu średnio nawet ponad 20% godzinowych terminów w ciągu miesiąca stanowią takie, kiedy jakość powietrza jest zła. W niektórych powiatach aż 45% godzin w miesiącu to czas, gdy poziom zanieczyszczeń przekracza bezpieczne normy.
Mapy przedstawiają udział procentowy terminów, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami o frakcji drobnej, tj. o średnicy cząsteczek poniżej 2,5 mikrometra, przekroczyło próg 75µg/m3 definiowany jako powietrze „złej jakości”. Wyniki zestawiono z wartości godzinowych pomiarów czujnikowych w ponad 2300 lokalizacjach na obszarze Polski. Wykorzystano dane z sieci ESA NASK za okres 2022-2023. Dane interpolowane metodami GIS na powiaty. W okresie od maja do sierpnia średnio na obszarze Polski udział terminów z przekroczeniem normy stanowi mniej niż 1%. W listopadzie i grudniu średnio nawet ponad 20% godzinowych terminów w ciągu miesiąca stanowią takie, kiedy jakość powietrza jest zła. W niektórych powiatach aż 45% godzin w miesiącu to czas, gdy poziom zanieczyszczeń przekracza bezpieczne normy.

Co można zrobić?

Eksperci ESA NASK i Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB analizują dane z czujników umieszczonych w ponad 2300 placówkach edukacyjnych z całej Polski. Te informacje pomogą ocenić skalę problemu, a w przyszłości również opracować modele prognozowania wzrostu liczby pacjentów i absencji z powodu choroby.

Rodzice i opiekunowie mogą na bieżąco sprawdzać jakość powietrza w otoczeniu placówki, do której uczęszczają dzieci na stronie: https://esa.nask.pl/.

 

Tematy powiązane
Udostępnij ten post
Odnośniki

Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA) to program edukacyjno-informacyjny realizowany przez NASK – Państwowy Instytut Badawczy we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym (PAS). Jest to największy w Europie program edukacyjny opary na pomiarach jakości powietrza, w uczestniczą uczniowie i nauczyciele z ponad 2300 szkół i przedszkoli z całej Polski.

Sieć pomiarowa ESA NASK to blisko 1900 stacji, które w trybie ciągłym mierzą poziom pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5 oraz temperaturę, wilgotność powietrza i ciśnienie atmosferyczne. Te dane pomiarowe udostępniane są na bieżąco na stronie esa.nask.pl, w portalu Otwarte Dane oraz w aplikacji mObywatel.

Więcej informacji o programie ESA: esa.nask.pl i na Facebook ESA.

Literatura:

Lu W, Hackman DA, Schwartz J. Ambient air pollution associated with lower academic achievement among US children: A nationwide panel study of school districts. Environ Epidemiol. 2021 Nov 3;5(6):e174. doi: 10.1097/EE9.0000000000000174. Erratum in: Environ Epidemiol. 2022 Feb 25;6(2):e202. doi: 10.1097/EE9.0000000000000202. PMID: 34909554; PMCID: PMC8663889.

Lam PH , Zang E , Chen D  , Liu R , Chen K. Długotrwałe narażenie na drobne cząstki stałe a wyniki w nauce dzieci w Karolinie Północnej. JAMA Netw Open. 2023;6(10):e2340928. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.40928.

Stenson C, Wheeler AJ, Carver A, Donaire-Gonzalez D, Alvarado-Molina M, Nieuwenhuijsen M, Tham R. The impact of Traffic-Related air pollution on child and adolescent academic Performance: A systematic review. Environ Int. 2021 Oct;155:106696. doi: 10.1016/j.envint.2021.106696. Epub 2021 Jun 15. PMID: 34144475.

Berman, J. D., McCormack, M. C., Koehler, K. A., Connolly, F., Clemons-Erby, D., Davis, M. F., … & Curriero, F. C. (2018). School environmental conditions and links to academic performance and absenteeism in urban, mid-Atlantic public schools. International journal of hygiene and environmental health, 221(5), 800-808.

Freire, C., Ramos, R., Puertas, R., Lopez-Espinosa, M. J., Julvez, J., Aguilera, I., … & Olea, N. (2010). Association of traffic-related air pollution with cognitive development in children. Journal of Epidemiology & Community Health, 64(3), 223-228.

Rau, A. T., Harding, A. B., Ryan, A., Ramirez, M. R., Renner, L. M., & Berman, J. D. (2024). Ambient air pollution and the risk of violence in primary and secondary school settings: a cross-sectional study. Injury epidemiology, 11(1), 24.

Wyróżnione aktualności

Paweł Kostkiewicz
Typ_aktualnosc Aktualność
02 Kwietnia 2026|7 min. czytania

Razem dla bezpieczeństwa sieci 5G – warsztaty 5G TACTIC w NASK

5G ma napędzać transport, przemysł, administrację, a za chwilę – rzeczy, których jeszcze nawet nie nazywamy. Problem w tym, że im więcej od tej technologii zależy, tym mniej miejsca zostaje na pomyłki.

Grafika z kołami mającymi symbolizować nowoczesne przesyłanie informacji.
Typ_aktualnosc Aktualność
27 Marca 2026|4 min. czytania

Transgraniczna autostrada danych. Ruszył projekt QKD Germany‑Poland‑Czechia

Czy istnieje rozmowa, której nie da się podsłuchać albo informacje, których nie da się przechwycić? W niedalekiej przyszłości powstanie pierwsza tak rozbudowana sieć kwantowa w Europie Środkowej, która wykorzysta technologię generowania i dystrybucji kluczy kryptograficznych. To oznacza bezpieczne przesyłanie informacji międzynarodowych. NASK jest partnerem tej inicjatywy.

Dyrektor i Minister oglądają komputer
Typ_aktualnosc Aktualność
23 Marca 2026|7 min. czytania

Moc obliczeniowa dla polskiej AI. Pierwszy superkomputer NASK wystartował

NASK uruchomił nowy klaster do obliczeń AI. Wart 30 milionów złotych projekt to inwestycja w zdolność prowadzenia badań, tworzenia własnych narzędzi i rozwijania technologii, które odpowiadają na konkretne potrzeby państwa i obywateli.

Trzech mężczyzn w garniturach ściska dłonie podczas wydarzenia z okazji 30-lecia CERT Polska; w tle widoczna grafika z napisem „30 lat CERT Polska” oraz logotypy NASK i Ministerstwa Cyfryzacji.
Typ_aktualnosc Aktualność
11 Marca 2026|8 min. czytania

Cyberbezpiecznie od 30 lat. CERT Polska

Od 12 incydentów w 1996 roku, po przeszło 260 tysięcy w ubiegłym. Te liczby najlepiej pokazują, jak diametralnie zmieniła się skala cyberataków oraz rola CERT Polska w podnoszeniu świadomości o cyberbezpieczeństwie. Pierwszy w Polsce zespół reagowania na zagrożenia w sieci, który powstał w NASK, obchodzi właśnie 30 urodziny.

Informacje

Najnowsze aktualności

Grupa dorosłych siedzących przy stole w ogrodzie, uśmiechnięci, oglądają coś na smartfonie trzymanym przez starszego mężczyznę.
Typ_aktualnosc Aktualność
29 Kwietnia 2026|6 min. czytania

Majówka bez stresu: proste nawyki, które chronią w sieci

Majówka to moment, w którym łatwiej o spontaniczne decyzje, nieplanowane rezerwacje i załatwianie większej liczby spraw za pomocą smartfona. To naturalne – ale właśnie w takich momentach łatwiej o błąd.

DSC01099
Typ_aktualnosc Aktualność
27 Kwietnia 2026|5 min. czytania

Badania, nie spiski. Raport NASK o tym, kto wierzy w teorie spiskowe

Wykształcony, młody, z dużego miasta – wydaje się odporny na teorie spiskowe. Pozory mylą, a rzeczywistość jest jednak bardziej złożona. Najnowszy raport NASK „Paradoks spiskowy” pokazuje, co naprawdę decyduje o podatności na dezinformację.

Debata EKG Nielek
Typ_aktualnosc Aktualność
23 Kwietnia 2026|8 min. czytania

Cyberbezpieczeństwo i gospodarka danych. NASK na EKG

Nie da się mówić o rozwoju, danych i sztucznej inteligencji bez równoległej rozmowy o bezpieczeństwie – to teza, którą wielokrotnie powtarzano podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. I nie jest to teoria – to rzeczywistość, która już teraz wpływa na działanie instytucji, firm i codzienne decyzje użytkowników.

    Ze smogiem do szkoły?!