Ze smogiem do szkoły?!
Czy wiesz, że dzieci w Polsce przez większą część roku oddychają zanieczyszczonym powietrzem w drodze do szkoły? Dane z Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA) pokazują, że w niektórych miejscach jakość powietrza jest zła nawet przez 8 miesięcy w roku!


Smog „nie doda Ci skrzydeł”…
Toksyczne pyły drobne łatwo przedostają się do dróg oddechowych, a potem w ciągu kilku minut do pozostałych komórek ciała. Do pogorszenia stanu zdrowia wystarczy nawet niezbyt długie oddychanie powietrzem złej jakości. Już chwilowe podrażnienie może uruchamiać rozwój dalszych procesów chorobotwórczych. Gorzej, jeśli taka ekspozycja powtarza się często – wtedy może na trwałe zmienić sposób funkcjonowania organizmu i wpłynąć na rozwój różnych schorzeń.
– Dotychczasowe badania naukowe potwierdzają związek pomiędzy ekspozycją dzieci na zanieczyszczenie powietrza a ich zdrowiem oraz funkcjonowaniem w szkole i poza nią. Dzieci, ze względu na poziom rozwoju i wydolność układu oddechowego oraz częstsze i aktywne przebywanie na zewnątrz, są bardziej narażone na negatywny wpływ złej jakości powietrza – wyjaśnia dr Joanna Wieczorek z Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB.
Zanieczyszczone powietrze może rzutować na osiągnięcia szkole u dzieci oraz zaburzać ich rozwój intelektualny i behawioralny, powodując m.in.:
- gorsze wyniki sprawdzianów wiedzy,
- obniżoną ocenę na koniec roku z czytania i rozwiązywania zadań matematycznych,
- mniejszą sprawność poznawczą i większą lukę w osiągnięciach,
- częstszą absencję w szkole,
- obniżone funkcje poznawcze, gorszą pamięć i motorykę dużą,
- wyższy poziom agresji.
Statystyki mogą mylić
Średnie dobowe wartości zanieczyszczenia powietrza pyłami mogą się mieścić w normie i sytuacja nie wydaje nam się wówczas alarmująca. Niestety to nie znaczy, że powietrze jest czyste przez cały dzień. Logicznie rzecz biorąc, nie oddychamy powietrzem „dobowym”.
– Jeśli jakość powietrza pozostaje zła jedynie w ograniczonym, kilkugodzinnym okresie czy sporadycznie, w wybranych warunkach pogodowych w ciągu miesiąca, a my akurat wtedy przebywamy na zewnątrz, to z całą pewnością odczujemy skutki wdychania zanieczyszczonego powietrza – mówi Barbara Leśniczak, kierownik programu Edukacyjna Sieć Antysmogowa w NASK-PIB.
Oddychamy cały czas. Zarówno wtedy, gdy stopień zanieczyszczenia jest mały, jak i wtedy, kiedy zanieczyszczenie powietrza pyłami drobnymi czy gazami jest duże. W takich warunkach, w wielu regionach Polski, dzieci nadal chodzą do szkoły. W skali całego kraju przekroczenie progu stężenia pyłów drobnych 75 µg/m3 w wartościach pomiarów godzinowych nie pojawia się właściwie jedynie latem – wtedy, gdy szkoły pozostają zwykle zamknięte.
Co można zrobić?
Eksperci ESA NASK i Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB analizują dane z czujników umieszczonych w ponad 2300 placówkach edukacyjnych z całej Polski. Te informacje pomogą ocenić skalę problemu, a w przyszłości również opracować modele prognozowania wzrostu liczby pacjentów i absencji z powodu choroby.
Rodzice i opiekunowie mogą na bieżąco sprawdzać jakość powietrza w otoczeniu placówki, do której uczęszczają dzieci na stronie: https://esa.nask.pl/.
Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA) to program edukacyjno-informacyjny realizowany przez NASK – Państwowy Instytut Badawczy we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym (PAS). Jest to największy w Europie program edukacyjny opary na pomiarach jakości powietrza, w uczestniczą uczniowie i nauczyciele z ponad 2300 szkół i przedszkoli z całej Polski.
Sieć pomiarowa ESA NASK to blisko 1900 stacji, które w trybie ciągłym mierzą poziom pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5 oraz temperaturę, wilgotność powietrza i ciśnienie atmosferyczne. Te dane pomiarowe udostępniane są na bieżąco na stronie esa.nask.pl, w portalu Otwarte Dane oraz w aplikacji mObywatel.
Więcej informacji o programie ESA: esa.nask.pl i na Facebook ESA.
Literatura:
Lu W, Hackman DA, Schwartz J. Ambient air pollution associated with lower academic achievement among US children: A nationwide panel study of school districts. Environ Epidemiol. 2021 Nov 3;5(6):e174. doi: 10.1097/EE9.0000000000000174. Erratum in: Environ Epidemiol. 2022 Feb 25;6(2):e202. doi: 10.1097/EE9.0000000000000202. PMID: 34909554; PMCID: PMC8663889.
Lam PH , Zang E , Chen D , Liu R , Chen K. Długotrwałe narażenie na drobne cząstki stałe a wyniki w nauce dzieci w Karolinie Północnej. JAMA Netw Open. 2023;6(10):e2340928. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.40928.
Stenson C, Wheeler AJ, Carver A, Donaire-Gonzalez D, Alvarado-Molina M, Nieuwenhuijsen M, Tham R. The impact of Traffic-Related air pollution on child and adolescent academic Performance: A systematic review. Environ Int. 2021 Oct;155:106696. doi: 10.1016/j.envint.2021.106696. Epub 2021 Jun 15. PMID: 34144475.
Berman, J. D., McCormack, M. C., Koehler, K. A., Connolly, F., Clemons-Erby, D., Davis, M. F., … & Curriero, F. C. (2018). School environmental conditions and links to academic performance and absenteeism in urban, mid-Atlantic public schools. International journal of hygiene and environmental health, 221(5), 800-808.
Freire, C., Ramos, R., Puertas, R., Lopez-Espinosa, M. J., Julvez, J., Aguilera, I., … & Olea, N. (2010). Association of traffic-related air pollution with cognitive development in children. Journal of Epidemiology & Community Health, 64(3), 223-228.
Rau, A. T., Harding, A. B., Ryan, A., Ramirez, M. R., Renner, L. M., & Berman, J. D. (2024). Ambient air pollution and the risk of violence in primary and secondary school settings: a cross-sectional study. Injury epidemiology, 11(1), 24.
Wyróżnione aktualności
Zanim podatność stanie się incydentem. Nowe rozwiązania CERT Polska
Nie „czy”, ale „kiedy” – dziś każda organizacja musi być przygotowana na cyberatak. Dlatego NASK uruchamia wiedza.cert.pl oraz rozbudowuje serwis moje.cert.pl. Wszystko po to, by polskie organizacje mogły skuteczniej zapobiegać incydentom i szybciej reagować, gdy do nich dojdzie. Eksperci CERT Polska zaprezentowali nowe narzędzia podczas śniadania prasowego.
ECSC 2026. NASK trenuje polską drużynę przed cyfrową Ligą Mistrzów
Dziesięć osób, różne specjalizacje i jeden cel: jak najlepiej reprezentować Polskę. Już 12 października w niemieckim Bochum rozpocznie się European Cybersecurity Challenge, najważniejsza europejska rywalizacja młodych talentów cyberbezpieczeństwa. Polska drużyna, trenowana przez najlepszych specjalistów z NASK, przeszła właśnie pierwszy wspólny sprawdzian.
Nie czekaj. Z początkiem szkoły rozmawiaj o zagrożeniach w sieci
Nowa klasa, szkolna grupa na komunikatorze i coraz więcej spraw załatwianych online. Powrót do szkoły oznacza również zmiany w cyfrowej codzienności dzieci. To dobry moment, żeby zacząć rozmowę o bezpieczeństwie w sieci. Nie dopiero wtedy, kiedy wydarzy się coś złego.
Mocny kurs na cyfrową administrację. EZD-KPO z wynikiem ponad plan
Początkowy plan był ambitny: wdrożyć EZD RP w 2 tys. podmiotów i przeszkolić 75 tys. osób. Efekt? 3102 wdrożenia i 206 tys. uczestników szkoleń. Projekt EZD RP realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy dobiega końca z wynikami znacznie przekraczającymi pierwotne założenia.
Najnowsze aktualności
Trzy miesiące, tysiące rozmów i wielki finał w Warszawie
Ostatnie zagadki rozwiązane, koło fortuny zatrzymane, a roboty z LEGO zakończyły swoją misję. W niedzielę, 20 września, na błoniach PGE Narodowego w Warszawie NASK pożegnał lato podczas 14. Narodowego Dnia Sportu. To właśnie tutaj zakończyła się trzymiesięczna podróż po Polsce, obejmująca kilkadziesiąt różnych wydarzeń. Od wielkich festiwali, przez rodzinne pikniki, aż po lokalne imprezy.
Nowa mobilność, nowe ryzyka. NASK na Kongresie Nowej Mobilności
Będą rozmawiać o sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwie, energetyce, przyszłości miast i suwerenności technologicznej. Skala? 7,5 tys. uczestników, 570 prelegentów i 250 punktów programu. Przedstawiciele rządu, biznesu, nauki i technologii uczestniczą w Kongresie Nowej Mobilności w Katowicach. Partnerem wydarzenia jest NASK.
Nieco ponad miesiąc na miliony dla lokalnego cyberbezpieczeństwa
Samorządy mogą ubiegać się o dofinansowanie na tworzenie i rozwój Lokalnych Centrów Cyberbezpieczeństwa (LCC). Do podziału jest blisko 270 mln zł, a wsparcie może pokryć nawet 100 proc. kosztów. Nabór trwa do 30 października 2026 r. NASK pomaga samorządom przygotować się do budowy centrów – od konsultacji i szkoleń po audyty i ćwiczenia.







