Przed wyborami klikaj z głową

Dezinformacja w czasie kampanii, to ogromne zagrożenie dla procesu wyborczego. W sieci można natknąć się zarówno na sztucznie wygenerowane materiały, które mają na celu kompromitację poszczególnych kandydatów, jak i fałszywe reklamy wykorzystujące wizerunki polityków w celu wyłudzania pieniędzy.  

– Naszym zdaniem większość trwających obecnie akcji dezinformacyjnych jest wspierana przez sztuczną inteligencję, choć w różnym zakresie. Czasami to jest kwestia bezpośredniego generowania deepfake’ów, jakichś obrazów. Czasami jest to kwestia generowania treści. Jeszcze w innych przypadkach sztuczna inteligencja zajmuje się po prostu promowaniem konta i udawaniem, że stoi za nim człowiek – mówi Radosław Nielek, dyrektor NASK. 

Materiały stworzone z wykorzystaniem technologii deepfake są coraz trudniejsze do rozpoznania gołym okiem, dlatego tym ważniejsze staje się krytyczne podejście do treści, z jakimi mamy do czynienia w sieci. Wciąż warto jednak zwracać uwagę na kilka podstawowych elementów, które pomogą nam odróżnić prawdziwe nagranie od fake np.  błędy w obrazie (np. ruch ust niepasujący do wypowiedzi), błędy w głosie (np. niespodziewane zmiany akcentu), czy błędy językowe (np. w odmianie liczebników). Więcej informacji na temat rozpoznawania deepfake’ów znajdziecie na kanale YouTube NASK, w materiałach z udziałem naszych ekspertów.  

Cyberprzestępcy mogą wykorzystać temat wyborów dla realizacji swoich celów poprzez podszywanie się pod zaufane instytucje lub osoby, wysyłając maile z zainfekowanymi załącznikami lub linkami prowadzącymi do fałszywych stron logowania. Takie działanie to phishing, a jego celem jest kradzież poufnych danych (np. tych służących do logowania do serwisów społecznościowych) lub pieniędzy (np. poprzez wyłudzenie danych logowania do bankowości online).  

Oszuści mogą zatem podszywać się np. pod komitety wyborcze, urzędy lub inne organizacje, wysyłać fałszywe komunikaty z prośbą o przekazanie danych osobowych lub wpłatę pieniędzy. Ważne, by zachować ostrożność – weryfikować nadawców wiadomości i nie ulegać presji czasu, a próby oszustwa zgłaszać do CERT Polska.  

Dezinformacja w kampanii wyborczej 

Dezinformacja bazuje na emocjach, a w okresie dynamicznej kampanii wyborczej, to właśnie one mogą w największym stopniu wpływać na podejmowane przez nas decyzje. Dlatego też powinniśmy zachować szczególną ostrożność wobec sensacyjnych wpisów w sieci czy materiałów budzących poruszenie. Zarówno cyberoszuści, jak i podmioty, którym zależy na ingerencji w proces wyborczy, ze zdwojoną siłą dążą w tym czasie do manipulacji opinią publiczną.  

Twórcy dezinformacji wykorzystują różne metody manipulacji: mogą przedstawiać informacje w fałszywym kontekście, posługiwać się teoriami spiskowymi, czy stosować cherry picking, a więc prezentować wybiórcze dane na potwierdzenie określonej tezy.  

– Najważniejsze jest zachowanie ostrożności, krytyczne podejście do napływających wiadomości i ich weryfikowanie, a w kontekście kluczowych informacji dotyczących przebiegu wyborów, korzystanie z oficjalnych źródeł i narzędzi oferowanych przez instytucje państwowe – mówi Sylwia Adamczyk z Działu Profilaktyki Cyberzagrożeń NASK.  

Warto także zwrócić szczególną uwagę na to, czym dzielimy się w sieci ze znajomymi i udostępniać tylko sprawdzone informacje – by nie rozpowszechniać fałszywych treści. Więcej informacji na temat ochrony przed dezinformacją w czasie wyborów znajdziecie na stronie www.bezpieczneywbory.pl.  

Zanim uwierzysz – zatrzymaj się i sprawdź

Nie wszystko, co znajdujemy w sieci, jest prawdą – możemy mieć do czynienia ze zmanipulowanym lub fałszywym przekazem, treściami wygenerowanymi za pomocą narzędzi sztucznej inteligencji, a także z próbami wyłudzeń. Widząc szokujący lub silnie emocjonalny przekaz, warto na chwilę się zatrzymać i zadać sobie kilka pytań: czy to możliwe? Czy to ma sens? Czy na pewno?  

– Krytyczne myślenie stanowi podstawową ochronę przed zagrożeniami w przestrzeni cyfrowej: próbami oszustwa i dezinformacją. Trzeba pamiętać, że nie każdy w internecie ma dobre intencje, dlatego tak ważne jest zachowanie czujności i zdrowego sceptycyzmu – dodaje Sylwia Adamczyk.