Cyberbezpieczne dzieci – jak technologie pomagają chronić najmłodszych

Agresja słowna, wyzwiska na czatach, podszywanie się pod czyjąś tożsamość, publikowanie kompromitujących materiałów czy przemoc seksualna – to tylko część zagrożeń, z którymi najmłodsi mierzą się w wirtualnym świecie. Statystyki rosną z roku na rok, a Internet – choć dostarcza mnóstwo edukacyjnych i rozrywkowych treści – może stać się źródłem poważnych niebezpieczeństw.

„Trzeba pamiętać, że za każdą statystyką stoi prawdziwe dziecko – z emocjami, potrzebą akceptacji i poczuciem własnej wartości. Naszym zadaniem jako dorosłych jest stworzyć mu taką przestrzeń w sieci, by czuło się bezpieczne i zawsze miało odwagę prosić o pomoc” — Anna Borkowska, autorka poradnika „Włącz blokadę na nękanie”.

Według raportu „Nastolatki 3.0”, w którym analizowano postawy i zachowania uczniów klas VII–VIII szkoły podstawowej oraz I–III szkół ponadpodstawowych (czyli młodzieży w wieku od ok. 13 do 19 lat), ponad 17% młodych ludzi zadeklarowało, że byłoby skłonne spotkać się z osobą poznaną w Internecie, a aż 25% z nich nikomu by o tym nie powiedziało. W tym samym badaniu ponad połowa nastolatków przyznała, że ich rodzice nie ustalają żadnych zasad korzystania z Internetu – ani w zakresie czasu, ani dostępu do treści. Tymczasem wyraźne reguły i rozmowa o konsekwencjach są kluczowe, by zapewnić dziecku bezpieczeństwo w sieci.

„Niestety, wielu dorosłych wciąż nie zdaje sobie sprawy ze skali zagrożeń lub nie ma wystarczających kompetencji, by skutecznie chronić swoje pociechy. Potwierdzają to również rozmowy z nastolatkami, którzy często przyznają, że nikt nie rozmawia z nimi na temat cyberprzemocy czy ryzykownych zachowań w sieci” — dodaje Anna Borkowska.

Monitoring – ochrona oparta na zaufaniu

Choć statystyki związane z cyberzagrożeniami mogą niepokoić, rodzice wcale nie są skazani na bezradność. Najważniejszym i najskuteczniejszym sposobem na chronienie dzieci w Internecie pozostaje szczera rozmowa i rzetelna edukacja – zarówno dzieci, jak i dorosłych. Nowoczesne technologie oferują jednak narzędzia, które ułatwiają to zadanie: pozwalają monitorować aktywność dziecka w Internecie, blokować szkodliwe treści oraz uczyć odpowiedzialnego korzystania z wirtualnego świata.

Warto przy tym pamiętać o różnicy między monitorowaniem a kontrolą. Monitoring oznacza towarzyszenie dziecku w jego cyfrowych przygodach, przyglądanie się temu, co robi w sieci i reagowanie tylko wtedy, gdy pojawiają się niepokojące sytuacje. Taka postawa sprzyja budowaniu zaufania i poczucia bezpieczeństwa, bo dziecko ma pewność, że w razie potrzeby otrzyma wsparcie, a nie wyłącznie karę.

„Jeszcze niedawno rodzice mogli obserwować aktywność dziecka głównie poprzez rozmowę i wspólne spędzanie czasu. Dziś, przy nieograniczonym dostępie do Internetu, sam dialog nie zawsze wystarcza. Aplikacje do kontroli rodzicielskiej czy filtry treści są cennym wsparciem, ale

najważniejsze pozostaje prawdziwe zrozumienie potrzeb dziecka i szczera relacja oparta na zaufaniu” – Anna Rywczyńska, ekspertka NASK.

Według badań, aż 84% rodziców jest przekonanych, że ich dzieci nie doświadczyły agresji słownej w Internecie. Tymczasem deklaracje samych nastolatków pokazują inną rzeczywistość – niemal połowa (48,8%) przyznaje, że zetknęła się z przemocą online. Co czwarty nastolatek (26,8%) był wyzywany w sieci, a co piąty (19,5%) doświadczył ośmieszania. Tak duża rozbieżność między postrzeganiem doświadczeń młodzieży przez dorosłych a realiami życia młodych ludzi. Pokazuje to, jak istotna jest stała komunikacja i wspólne ustalanie zasad korzystania z Internetu.

Od rozmowy do świadomych zasad

Choć coraz więcej mówi się o cyberzagrożeniach, wciąż nie wszyscy rodzice są świadomi, jak duże ryzyko może nieść brak jasnych zasad korzystania z Internetu. Dzieci często poruszają się w sieci bez żadnych ograniczeń czasowych czy blokad nieodpowiednich treści, a rodzice nie zawsze wiedzą, co tak naprawdę dzieje się za ekranem smartfona lub komputera. Jak pokazują badania, rzeczywistość bywa daleka od deklaracji dorosłych.

„Choć ponad połowa rodziców (57,3%) deklaruje wprowadzanie zasad korzystania z Internetu, aż 65% dzieci twierdzi, że w ich domu nie obowiązują żadne reguły. Co trzeci rodzic nie ustala też żadnych ograniczeń dotyczących czasu online czy blokowania nieodpowiednich treści. Dodatkowo, choć 21,2% dorosłych uważa, że korzysta z filtrów niebezpiecznych stron, tylko 11,3% nastolatków to potwierdza. Niestety, te dane pokazują, że w wielu domach deklaracje i rzeczywistość wciąż mocno się rozmijają” – Anna Rywczyńska, ekspertka NASK.

Aby skutecznie chronić najmłodszych i jednocześnie nie naruszać ich zaufania, warto skorzystać ze sprawdzonych rozwiązań technologicznych i włączyć je w codzienną edukację na temat bezpiecznego korzystania z Internetu. Oto kilka propozycji:

· Monitorowanie aktywności online/ – Aplikacje kontroli rodzicielskiej, takie jak mOchrona (wspierana przez NASK), umożliwiają sprawdzanie, jakie strony dziecko odwiedza, z jakich aplikacji korzysta oraz ile czasu spędza w sieci. Dzięki temu rodzice mogą szybko zareagować, jeśli zauważą coś niepokojącego.

· Filtrowanie nieodpowiednich treści – Bezpieczne DNS-y (Domain Name System) działają jak „książka telefoniczna” Internetu – jeśli dziecko próbuje wejść na stronę z treściami zawierającymi przemoc, pornografię czy nielegalne materiały, system automatycznie je blokuje. Takie rozwiązanie można skonfigurować na poziomie domowej sieci Wi-Fi, co chroni wszystkie podłączone urządzenia.

· Sprawdzaj lokalizację dziecka- Aplikacje lokalizacyjne pomagają rodzicom upewnić się, że dziecko znajduje się w bezpiecznym miejscu. To istotne zwłaszcza wtedy, gdy nawiązuje ono nowe znajomości w sieci i umawia się na spotkania w realnym świecie.

· Ograniczenie kontaktu z nieznajomymi – Systemy weryfikujące i alerty mogą poinformować rodziców o niepokojących interakcjach online, ostrzegając przed potencjalnym zagrożeniem ze strony osób, których dziecko nie zna osobiście.

· Pomyśl, zanim opublikujesz zdjęcie swojego dziecka w internecie! Zdjęcia udostępnione w sieci mogą zostać wykorzystane przez osoby o złych zamiarach, na przykład w kontekście seksualnym. Nadmierne udostępnianie informacji o dzieciach w internecie nazywamy sharentingiem, a więcej na ten temat piszą eksperci NASK w poradniku “Sharenting i wizerunek dziecka w sieci” · Zgłaszaj nielegalne treści oraz przejawy cyberprzemocy – Platforma Dyżurnet.pl prowadzona przez NASK to miejsce, gdzie można zgłaszać nielegalne lub szkodliwe treści oraz uzyskać pomoc w sytuacjach kryzysowych.

Pamiętajmy, że technologia to tylko jeden z elementów dbania o bezpieczeństwo najmłodszych w sieci. Równie ważne jest budowanie relacji opartej na zaufaniu i otwartej rozmowie z dzieckiem. Kiedy młody człowiek ma pewność, że w razie wątpliwości może zwrócić się do rodzica, znacznie łatwiej jest zapobiegać sytuacjom zagrażającym jego bezpieczeństwu.

Cyberbezpieczne dzieci – wspólna odpowiedzialność dorosłych

Technologia daje ogromne możliwości, ale sama w sobie nie wystarczy, by zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w sieci. To my, dorośli – rodzice, opiekunowie i nauczyciele – musimy zadbać o to, by młodzi użytkownicy Internetu byli przygotowani na cyfrowe zagrożenia. Warto sięgać po nowoczesne rozwiązania, takie jak aplikacje kontroli rodzicielskiej, filtry DNS czy systemy monitorujące treści online.

“Dzieci są sprytniejsze niż myślimy – potrafią obejść blokady i ukrywać swoją aktywność w sieci. Dlatego kluczowe jest zaufanie i budowanie otwartej relacji, w której dziecko czuje, że zawsze może liczyć na wsparcie dorosłych” – podkreśla Anna Borkowska, autorka poradnika „Włącz blokadę na nękanie”.

To dzięki rozmowom, ustalaniu wspólnych zasad i towarzyszeniu dziecku w odkrywaniu cyfrowego świata możemy skutecznie wspierać je w bezpiecznym korzystaniu z Internetu.

“Rozmowa jest najskuteczniejszym narzędziem ochrony dzieci w sieci. Bez niej nawet najlepsze technologie mogą zawieść” – Anna Rywczyńska, ekspertka NASK.